Zincir market KPI seti
Aynı KPI farklı rolde farklı karara hizmet eder. Bu set, zincir market göstergelerini kimin, hangi sıklıkta ve hangi eşikte aksiyon alacağına göre düzenler; her gösterge kendi hesaplayıcısıyla KPI kütüphanesinde durur.
Günlük: mağaza müdürü
Gün kapanmadan müdahale edilebilen göstergeler: raf, kasa ve taze reyon.
- Sepet ortalaması
Net satış (KDV hariç) ÷ İşlem (fiş) sayısı - Stok bulunurluğu
(Aktif mağaza-ürün eşleşmesi − Stoksuz eşleşme) ÷ Aktif mağaza-ürün eşleşmesi × 100 - Taze ürün fire oranı
(İmha + Ayıklama + Tartı farkı) maliyet tutarı ÷ Taze grup net satışı × 100 - Fiyat etiketi uyum oranı
Uyumlu etiket kontrolü ÷ Toplam etiket kontrolü × 100 - Kasa farkı oranı
|Beklenen tahsilat − Sayılan tahsilat| ÷ Beklenen tahsilat × 100
Haftalık: bölge müdürü
Mağazalar arası karşılaştırma ve süreç sapması: satış büyümesi, personel verimliliği, fire ve sayım.
- Benzer mağaza satış büyümesi (LFL)
(Bu dönem LFL satış − Geçen yıl aynı dönem LFL satış) ÷ Geçen yıl aynı dönem LFL satış × 100 - Çalışan saati başına ciro
Net satış (KDV hariç) ÷ Fiilen çalışılan toplam personel saati - Personel maliyeti oranı
Toplam personel maliyeti ÷ Net satış × 100 - Fire oranı
Fire maliyeti ÷ Net satış × 100 - Sayım farkı oranı
(|Eksi fark| + |Artı fark|) ÷ Sayılan stok değeri × 100
Haftalık: kategori ve satın alma
Marj, kampanya, özel marka, stok derinliği ve tedarikçi kararları.
- Brüt kar marjı
(Net satış − Satılan malın maliyeti) ÷ Net satış × 100 - Kampanya artış oranı (uplift)
(Kampanya dönemi satışı − Temel satış) ÷ Temel satış × 100 - Özel marka payı
Özel marka net satışı ÷ Toplam net satış × 100 - Stok gün sayısı
Ortalama stok maliyeti ÷ Yıllık SMM × 365 - OTIF (zamanında ve eksiksiz teslimat)
Hem zamanında hem eksiksiz gelen satır ÷ Toplam sipariş satırı × 100 - Tahmin doğruluğu (MAPE)
Σ (|Gerçek − Tahmin| ÷ Gerçek) ÷ n × 100 - Kayıp satış oranı
(Stoksuz gün × Normal günlük satış) ÷ (Gerçekleşen satış + Stoksuz gün × Normal günlük satış) × 100
Aylık: üst yönetim ve finans
Mağaza ağının karlılığı, israf ve işletme sermayesi.
- Metrekare başına ciro
Net satış (KDV hariç) ÷ Satış alanı (m²) - Başa baş cirosu
Aylık sabit giderler ÷ (Brüt marj − Fire oranı − Değişken gider oranı) - Gıda imha oranı
İmha edilen gıdanın maliyet tutarı ÷ Gıda net satışı × 100 - Tedarikçiye ödeme süresi (gün)
Ticari borç bakiyesi ÷ Satılan malın maliyeti × Dönem gün sayısı - Stok devir hızı
Satılan malın maliyeti (SMM) ÷ Ortalama stok maliyeti - Kira / ciro oranı
(Kira + Ortak gider) ÷ Net satış × 100
Zincir market panosu nasıl kurulur: sahip, sıklık ve eşik
Bir KPI panosu, her göstergenin tek bir sahibi, bir izleme sıklığı ve bir eşik kuralı olduğunda işe yarar. Sahibi olmayan gösterge herkesin raporunda durur ama kimsenin görev listesine düşmez. Bu yüzden set rol ve sıklığa göre dört gruba ayrıldı: mağaza müdürü günlük, bölge müdürü ile kategori ve satın alma haftalık, üst yönetim ve finans aylık bakar.
Zincir markette eşiklerin sıkı tutulmasının nedeni marjın inceliğidir. BİM 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 3,0, Migros 2025'te yüzde 1,6 net kar marjı açıkladı. Bu düzeyde net marjla çalışan bir işte cironun binde birkaçı kadar kayıp, net karın hissedilir bir kısmıdır; sapma aylık raporda değil, oluştuğu gün ya da hafta görülür.
Türkiye için göstergelerin çoğunda kaynaklı bir sektör bandı yoktur. Eşik, mağazanın kendi son on iki haftasından ve aynı formattaki en iyi mağaza kümesinden çıkarılır; aşağıdaki tablodaki kurallar örnek kurallardır. Yasal sınırı olan göstergelerde eşik mevzuattan gelir.
| KPI | Sahip | Sıklık | Örnek eşik kuralı |
|---|---|---|---|
| Taze ürün fire oranı | Mağaza müdürü, taze reyon sorumlusu | Günlük | Ürünün son 4 haftalık ortalamasının 2 katı |
| Fiyat etiketi uyum oranı | Mağaza müdürü | Günlük; fiyat değişikliği günü tam kontrol | Uyumsuz her etiket aynı gün görev olur |
| Kasa farkı oranı | Mağaza müdürü | Günlük | Kasiyer bazında son 4 haftalık ortalamanın 2 katı |
| Sayım farkı oranı | Bölge müdürü | Haftalık | Bölge ortalamasının üstündeki mağazalar sıralı listelenir |
| Kampanya artış oranı | Kategori yöneticisi | Kampanya bazında | Net katkısı negatif kampanya ayrı raporlanır |
| Tedarikçiye ödeme süresi | Finans | Aylık | 6585 m.7 sınırını (30, 45 ya da 60 gün) aşan her fatura |
| Gıda imha oranı | Üst yönetim | Aylık | Yıllık israf hedefinin aylık payı |
Mindpera bu KPI setini nasıl yürütür?
Setteki göstergeler tek veri modelinden hesaplanır: POS satış satırları, ERP faturaları, fire ve imha fişleri, sayım okumaları ve kampanya tanımları aynı modelde birleşir. Geçmiş dönemin rakamını veritabanı tanımlı formülle hesaplar; aynı gösterge mağaza panosunda da yönetim panosunda da aynı sayıyı verir. İleriye dönük ikmal ve sipariş ihtiyacı talep tahmini modelinden gelir.
Ajanlar eşiği aşan göstergeyi bulur, görev açar ve tablodaki sahibine düşürür; kapanmayan madde kademe kademe yükselir. Mağaza panosundaki bir etiket uyumsuzluğu aynı gün düzeltme görevine dönüşür, kategori panosundaki net katkısı negatif kampanya kategori yöneticisinin listesine girer.
- Mind Ops: mağaza günlük karnesi, kampanya performans karnesi, kontrol listeleri ve eşleşmeyen POS satırları.
- Mind Stock: fire sebep koduyla, sayım farkı dondurulmuş bakiyeyle hesaplanır; fire oranı eşik aşımında uyarı üretir.
- Mind Cost: ortalama ve son alış maliyetiyle iki yöntemde marj; maliyet sapma uyarısı fiyatlama sorumlusuna düşer.
- Mind Send ve Mind Space: satış hızına göre ikmal önerisi, metrekare ve raf metresi başına verimlilik.
Göstergelerin kaynağı farklı sistemlerde dağınıksa kurulumda tek modele taşınır; panolar da aynı modelden beslenir.
Sık sorulan sorular
- Zincir markette hangi KPI'lar günlük izlenir?
- Gün kapanmadan müdahale edilebilenler: sepet ortalaması, stok bulunurluğu, taze ürün fire oranı, fiyat etiketi uyum oranı ve kasa farkı oranı. Taze üründe raf ömrü birkaç gündür ve fiyat değişikliği aynı gün rafa yansımalıdır; bu göstergeler haftalık izlendiğinde kayıp çoktan gerçekleşmiş olur. Her birinin mağazada tek bir sorumlusu vardır.
- Bir mağaza müdürü kaç KPI izlemeli?
- Bu sette mağaza müdürü panosunda beş gösterge vardır. Sayı bilinçli olarak kısa tutulur: her gösterge bir eşik ve bir aksiyonla eşleşir, eşiği aşan gösterge görev olarak sorumlusuna düşer. Mağaza müdürünün değiştiremeyeceği göstergeler, örneğin kira ciro oranı ya da tedarikçiye ödeme süresi, üst yönetim panosunda durur.
- Zincir markette KPI eşikleri nasıl belirlenir?
- Türkiye için göstergelerin çoğunda kaynaklı bir sektör bandı yoktur; eşik mağazanın kendi geçmişinden ve en iyi mağaza kümesinden çıkarılır. Yasal sınırı olan göstergelerde eşik mevzuattan gelir: 6585 sayılı Kanun'un 7. maddesi tarım ve gıda ürünlerinde ürün tipine ve ölçeğe göre 30, 45 ya da 60 günlük ödeme üst sınırı koyar.
- Zincir market KPI'ları hangi veriden hesaplanır?
- POS satış satırları, ERP alış ve satış faturaları, fire ve imha fişleri, sayım okumaları, kampanya tanımları, etiket kontrol kayıtları ve mağaza gider tablosu. Hepsi aynı veri modelinde birleştiğinde bir KPI her panoda aynı sayıyı verir. Kaynaklar farklı sistemlerdeyse önce veri modeli kurulur, sonra pano.