Brüt kar marjı
Brüt kar marjı, net satıştan satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan brüt karın net satışa oranıdır; ürünü satmanın, işletme giderlerinden önce ne kadar kazandırdığını gösterir.
Diğer adlarıbrüt marj, brüt karlılık oranı, gross margin
Formül
(Net satış − Satılan malın maliyeti) ÷ Net satış × 100- Net satış
- Brüt satıştan iade, iskonto ve KDV düşülmüş tutar.
- Satılan malın maliyeti (SMM)
- Satılan ürünün alış maliyeti ile nakliye, gümrük ve sigorta gibi ürünü satılabilir hale getiren doğrudan giderler.
- Kar oranı (mark-up)
- Aynı brüt karın SMM'ye bölünmüş hali: Brüt kar ÷ SMM × 100.
Hesaplayıcı
Kendi rakamlarınızı girin; sonuç anında hesaplanır. Varsayılan değerler aşağıdaki örnek hesabın rakamlarıdır.
Sonuç%38
Örnek hesap
Nasıl yorumlanır, kaç olmalı?
Kar marjı ile kar oranı aynı brüt kardan çıkar ama farklı sayıya bölünür. Marj satışa, kar oranı (mark-up) maliyete bölünür; bu yüzden marj hiçbir zaman yüzde 100'ü geçmez, kar oranı geçer. Satın alma "maliyetin üstüne yüzde 50 koyuyoruz" dediğinde marj yüzde 33,3'tür. Dönüşüm tek satırdır: Marj = Kar oranı ÷ (1 + Kar oranı). Fiyat listelerinde hangi oranın yazıldığı başlıkta belirtilir.
Marjın "kaç olmalı" sorusu sektörle değil gider yapısıyla cevaplanır. Kira, personel ve diğer işletme giderlerinin net satışa oranı toplanır, üzerine hedef faaliyet karı eklenir; gereken brüt marj budur. Halka açık zincir marketlerin açıkladığı marjlar bağlam verir: TMS 29'a göre hazırlanan 2025 sonuçlarında brüt kar marjı Migros'ta yüzde 24,3, ŞOK'ta yüzde 20,5 oldu; BİM'in 2026 ilk yarısındaki konsolide brüt kar marjı yüzde 19,1'dir. Maliyet tanımları farklı olduğu için bu rakamlar hedef değil karşılaştırma zeminidir.
Marj haftalık, kategori ve mağaza kırılımında izlenir; oranlar ortalanmaz, brüt kar ve net satış ayrı toplanıp en sonda bölünür. Mindpera'da Mind Cost brüt marjı, net marjı ve indirim sonrası marjı hem ağırlıklı ortalama hem son alış maliyetiyle ayrı hesaplar; son alış maliyeti eşiği aştığında fiyatlama sorumlusuna uyarı düşer. Maliyet verisi ERP'de ve tablolarda dağınıksa kurulumda tek modele taşınır.
| Bağlam | Değer | Not |
|---|---|---|
| Migros, 2025 | %24,3 | 2025 Entegre Faaliyet Raporu; TMS 29 dahil. 2024: %23,1. |
| ŞOK, 2025 | %20,5 | 2025 Entegre Faaliyet Raporu; TMS 29 dahil. 2024: %18,3. |
| BİM, konsolide (Türkiye, Fas, Mısır), Ocak-Haziran 2026 | %19,1 | 2026 2. çeyrek faaliyet raporu. Bir önceki yılın aynı dönemi: %19,0. |
Nerede yanıltır?
- Nakliye, gümrük ve sigorta ürün maliyetine dağıtılmadığında marj birkaç puan yüksek görünür ve fiyat bu tabandan belirlenir.
- Ürün marjlarının düz ortalaması alınır: az satan yüksek marjlı ürün, çok satan düşük marjlı ürünle eşit ağırlık kazanır ve toplam marj şişer.
- Başlangıç marjı (etiket fiyatı) ile gerçekleşen marj (indirim, fire ve iade sonrası) aynı raporda ayrılmadığında bütçe her dönem aynı sapmayı yaşar.
- Ağırlıklı ortalama maliyet ile son alış maliyeti karışır; enflasyon döneminde aynı ürünün marjı iki raporda farklı çıkar.
Hesap için gereken veri
- Satış faturası ve POS satış satırı (KDV hariç, iade düşülmüş)
- Ürün bazında ağırlıklı ortalama maliyet ve son alış maliyeti
- Navlun, gümrük ve sigorta masraf faturaları
- İade ve iskonto hareketleri
Bu KPI'ı hesaplayan Mindpera ürünleri
Mind Cost
Rafa satın alınan ürünün maliyeti ile fırında, şarküteride ve mutfakta üretilen ürünün maliyeti aynı modelde hesaplanır; her ikisinde de farkın nereden geldiği kalem kalem görünür.
Mind Ops
Market şubelerinin denetimini ve performansını 100'den fazla KPI seti ile yönetin. Denetim, raporlama ve kamera olay takibi aynı ekranda birleşir.
İlgili rehberler
Kar marjı nasıl hesaplanır: brüt kar, brüt kar marjı ve kar oranı (mark-up) farkı
Kar marjı nasıl hesaplanır? Brüt kar ÷ net satış × 100: 1 milyon TL satış, 620 bin TL SMM ile %38. Mark-up farkı, KDV ve iadede yapılan dört hata.
Satılan malın maliyeti (SMM) nasıl hesaplanır: formül ve SMM tablosu
SMM tablosu: dönem başı stok + alışlar − dönem sonu stok. 140 + 635 − 155 = 620 bin TL örneği, mizandan hesap, 621 hesabı ve fire ile imhanın yeri.
Sık sorulan sorular
- Brüt kar marjı kaç olmalı?
- Tek bir doğru oran yoktur; gereken marj gider yapısından geri hesaplanır. Kira, personel ve diğer giderlerin satışa oranı toplanır, hedef faaliyet karı eklenir. Giderleri satışın yüzde 30'u olan ve yüzde 8 faaliyet karı hedefleyen bir zincir için gereken brüt marj yüzde 38'dir. Bu hesap her kategori için ayrı yapılır.
- Brüt kar marjı hesabına KDV girer mi?
- Girmez. Net satış da satılan malın maliyeti de KDV hariç alınır. KDV işletmenin geliri değil, devlet adına tahsil edilen tutardır. KDV dahil satışla hesaplanan marj, KDV oranı kadar yüksek görünür ve kategoriler arasında karşılaştırma bozulur; özellikle farklı KDV oranına tabi ürün grupları yan yana konduğunda hata büyür.
Kaynaklar
- Migros 2025 Entegre Faaliyet Raporu (KGK arşivi) — 2025-12-31
- Şok Marketler, 2025 Entegre Faaliyet Raporu — 2025-12-31
- BİM, 2026 2. Çeyrek Faaliyet Raporu — 2026-06-30