GMROI
GMROI (Gross Margin Return on Inventory Investment), dönemin brüt karının ortalama stok maliyetine bölünmesiyle bulunan ve stoğa bağlanan her liranın ne kadar brüt kar ürettiğini gösteren katsayıdır.
Diğer adlarıbrüt marj yatırım getirisi, stok yatırımı getirisi, Gross Margin Return on Inventory Investment, GMROII
Formül
(Net satış − Satılan malın maliyeti) ÷ Ortalama stok maliyeti- Brüt kar
- Net satış − Satılan malın maliyeti; indirim, fire ve iade sonrası gerçekleşen değer.
- Ortalama stok maliyeti
- Aylık kapanış stok maliyetlerinin ortalaması; satış fiyatıyla değil maliyetle.
- Eşdeğer form
- Stok devir hızı × Kar oranı (mark-up = Brüt kar ÷ SMM).
Hesaplayıcı
Kendi rakamlarınızı girin; sonuç anında hesaplanır. Varsayılan değerler aşağıdaki örnek hesabın rakamlarıdır.
Sonuç2,45 kat
Örnek hesap
Nasıl yorumlanır, kaç olmalı?
GMROI kategori karşılaştırmasının ölçüsüdür, çünkü marjı ve devri birleştirir: GMROI = stok devir hızı × kar oranı. Yüksek marjlı ama az dönen kategori ile düşük marjlı ama çok dönen kategori ancak bu sayıyla aynı ölçekte karşılaştırılır. İki hesap yolu, kategori sıralaması tablosu ve sonucu bozan hatalar GMROI rehberinde; bu sayfa hızlı hesap ve kaynaklı karşılaştırma içindir.
Markette brüt marj incedir: şirketlerin TMS 29'a göre hazırlanan 2025 sonuçlarında brüt kar marjı Migros'ta yüzde 24,3, ŞOK'ta yüzde 20,5 oldu. İnce marjla çalışan işte GMROI'yi büyük ölçüde devir hızı taşır; marj aynı kalırken devir hızı iki katına çıkan reyonun GMROI'si de iki katına çıkar. Bu yüzden markette GMROI reyon bazında karşılaştırılır; zincir toplamı kategori hedefi olarak kullanılmaz.
Alt sınır işletmenin kendi rakamlarından türetilir: brüt kar, stoğu taşımanın yıllık maliyetini ve stoğa düşen işletme giderlerini karşılamalıdır. Stok bulundurma maliyeti oranı yüzde 43 olan bir işletmede GMROI'nin 0,43'ün altında kalması, brüt karın stoğu taşımanın bedelini bile karşılamadığını gösterir. Mindpera'da Mind Stock GMROI'yi devir hızı ve yaşlandırmayla aynı veriden hesaplar; Mind Cost brüt karı iki maliyet yöntemiyle ayrı verdiği için GMROI de iki tabanda okunur.
Nerede yanıltır?
- Stok satış fiyatıyla değerlendiğinde payda şişer ve GMROI marj oranı kadar düşer; kategoriler arası karşılaştırma bozulur.
- Başlangıç marjıyla hesaplanan GMROI, indirim, fire ve iade sonrası gerçekleşen brüt kar kullanılmadığı için kağıt üzerinde kalır.
- Ortalama stok iki uç noktadan alınırsa mevsimsel kategoride GMROI olduğundan yüksek görünür; aylık kapanış ortalaması kullanılır.
- Zincir toplamındaki GMROI iyi kategorilerin kötüleri saklamasına yol açar; karar kategori ve ürün grubu bazında verilir.
Hesap için gereken veri
- Kategori bazında net satış ve satılan malın maliyeti (indirim sonrası gerçekleşen)
- Aylık kapanış stok maliyeti, kategori kırılımında
- Kullanılan maliyet yöntemi: ağırlıklı ortalama ya da son alış
- Yoldaki ve rezerve stok işareti
Bu KPI'ı hesaplayan Mindpera ürünleri
Mind Stock
Stok doğruluğunu sayımları ve ay kapanışını bekleyen bir süreç olmaktan çıkarın. Giriş, çıkış, SKT ve karlılık durumunuzu tek ekrandan görün.
Mind Cost
Rafa satın alınan ürünün maliyeti ile fırında, şarküteride ve mutfakta üretilen ürünün maliyeti aynı modelde hesaplanır; her ikisinde de farkın nereden geldiği kalem kalem görünür.
İlgili rehberler
Sık sorulan sorular
- GMROI hesabında stok neden maliyetle alınır?
- Pay brüt kardır ve maliyetten doğar; payda da aynı tabanda olmalıdır. Stok satış fiyatıyla alınırsa payda marj kadar şişer ve GMROI olduğundan düşük çıkar; iki kategori farklı marjla çalışıyorsa sıralama da bozulur. Bu yüzden payda her zaman maliyetle değerlenmiş ortalama stoktur.
- GMROI 1'in altındaysa ne anlama gelir?
- Stoğa bağlanan her lira yıl içinde bir liradan az brüt kar üretiyor demektir. Bu tek başına zarar anlamına gelmez, ama brüt kar stoğu taşımanın yıllık maliyetini ve işletme giderlerini karşılamak zorundadır. 1'in altındaki kategoride ilk bakılacak yerler marj, ölü stok ve alım miktarıdır; hangisinin payı büyükse müdahale oradan başlar.
Kaynaklar
- Migros 2025 Entegre Faaliyet Raporu (KGK arşivi) — 2025-12-31
- Şok Marketler, 2025 Entegre Faaliyet Raporu — 2025-12-31