Stok bulundurma maliyeti oranı
Stok bulundurma maliyeti oranı, stoğu bir yıl elde tutmanın sermaye, depolama, risk ve hizmet maliyetleri toplamının ortalama stok değerine oranıdır; fazla stoğun yıllık bedelini yüzde olarak verir.
Diğer adlarıstok tutma maliyeti oranı, stok taşıma maliyeti, envanter taşıma maliyeti, carrying cost, holding cost rate
Formül
(Sermaye + Depolama + Risk + Hizmet maliyeti) ÷ Ortalama stok değeri × 100- Sermaye maliyeti
- Stoğa bağlanan paranın yıllık bedeli: kredi faizi ya da işletmenin kendi sermaye getirisi.
- Depolama
- Depo kira payı, enerji, elleçleme ve depo personeli.
- Risk
- Eskime, değer düşüklüğü, fire, hasar ve indirim kaybı; geçmiş yılların kayıtlarından çıkarılır.
- Hizmet
- Sigorta, sayım ve stok yönetimi giderleri.
- Ortalama stok değeri
- Aylık kapanış stok değerlerinin ortalaması, maliyetle.
Hesaplayıcı
Kendi rakamlarınızı girin; sonuç anında hesaplanır. Varsayılan değerler aşağıdaki örnek hesabın rakamlarıdır.
Sonuç%43
Örnek hesap
Nasıl yorumlanır, kaç olmalı?
Bulundurma maliyeti hiçbir muhasebe hesabında tek satırda durmaz; bu yüzden çoğu işletmede sıfır sanılır ve alım kararları fazla stok yönünde verilir. Kalemlerin ayrıntılı hesabı ve karar örnekleri stok bulundurma maliyeti rehberinde anlatılıyor; bu sayfa işletmenin kendi oranını hızlıca hesaplamak içindir.
Oranın en büyük kalemi sermaye maliyetidir ve yüksek enflasyon ortamında finansman maliyeti de yüksektir: TÜİK'e göre yıllık TÜFE Ağustos 2026'da yüzde 31,51'di. Bu yüzden yabancı kaynaklardaki oranlar doğrudan kullanılmaz; sermaye kalemi işletmenin kendi ağırlıklı ortalama kredi faizinden ya da sermaye getirisinden alınır. Risk kalemi de somuttur: BİM'in 2024 Entegre Faaliyet Raporu'na göre 2024'te gıda atığının toplam satışlara oranı yüzde 0,56 oldu, atık miktarı 50.813 tondu. Risk oranı tahminle değil, bu tür geçmiş kayıtlardan çıkarılır.
Oran bir karar girdisidir: miktar iskontosunun gerçekten kazandırıp kazandırmadığı, ekonomik sipariş miktarının paydası, indirim zamanlaması ve GMROI'nin alt sınırı ondan hesaplanır. Mind Stock'un yaşlandırma raporu her ürünün bağladığı tutarı verir; bu tutar oranla çarpılarak hareketsiz stoğun yıllık bedeli bulunur. Mind Cost navlun, gümrük ve sigortayı ürüne dağıtarak stok değerini doğru maliyet tabanında tutar. Kalemler ERP'de farklı hesaplara dağılmışsa kurulumda tek modele taşınır.
Nerede yanıltır?
- Kredi kullanmamak sermaye maliyetini sıfırlamaz: stoğa bağlanan para, başka yerde kazanacağı getiriden vazgeçilerek oraya konmuştur.
- Oran dönem sonu stoğa bölünürse mevsimsel dalgalanan işte yıl boyunca taşınan yükü yansıtmaz; ortalama stok değeri kullanılır.
- Risk kalemi tahminle girilirse oran düşük çıkar; imha, değer düşüklüğü karşılığı, fire ve indirim kaybı kayıtlarından hesaplanır.
- Tek bir işletme oranı kaba karar için yeterlidir; sipariş ve indirim kararları kategori oranıyla verilir, çünkü risk kalemi kategoriler arasında çok farklıdır.
Hesap için gereken veri
- Aylık kapanış stok değeri (maliyet)
- Ağırlıklı ortalama kredi faizi ya da sermaye getirisi
- Depo kira, enerji, personel ve elleçleme giderleri
- İmha, değer düşüklüğü karşılığı, fire ve indirim kaybı kayıtları; sigorta primi ve sayım maliyeti
Bu KPI'ı hesaplayan Mindpera ürünleri
Mind Stock
Stok doğruluğunu sayımları ve ay kapanışını bekleyen bir süreç olmaktan çıkarın. Giriş, çıkış, SKT ve karlılık durumunuzu tek ekrandan görün.
Mind Cost
Rafa satın alınan ürünün maliyeti ile fırında, şarküteride ve mutfakta üretilen ürünün maliyeti aynı modelde hesaplanır; her ikisinde de farkın nereden geldiği kalem kalem görünür.
İlgili rehberler
Stok bulundurma maliyeti nasıl hesaplanır
Stok maliyeti nedir? Bulundurma maliyeti = (sermaye + depolama + risk + hizmet) ÷ ortalama stok. Türkiye'de %35-55; örnek mağazada %45, brüt karın %18'i.
Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) nedir, formülü nasıl hesaplanır
Ekonomik sipariş miktarı formülü: EOQ = √(2 × yıllık talep × sipariş maliyeti ÷ birim bulundurma maliyeti). Örnekte 197 adet; koli katının etkisi.
Sık sorulan sorular
- Miktar iskontosu kararında bu oran nasıl kullanılır?
- İskonto kazancı, fazla malın ek bulundurma maliyetiyle karşılaştırılır. Tedarikçi fazla alım karşılığında 12.000 TL iskonto veriyor ve fazla mal ortalama 100.000 TL'lik stoğu üç ay fazladan taşıtıyorsa, yüzde 43 oranla ek maliyet 100.000 × 0,43 × 3 ÷ 12 = 10.750 TL'dir. Net kazanç yalnızca 1.250 TL'dir; oran bilinmeden bu karar verilemez.