Sayım farkı oranı
Sayım farkı oranı, fiziksel sayım ile kayıtlı stok arasındaki eksi ve artı farkların mutlak toplamının sayılan stok değerine oranıdır; kayıt hatasının finansal büyüklüğünü gösterir.
Diğer adlarıtoplam sayım farkı oranı, envanter açığı oranı, sayım açığı oranı, stok farkı oranı, stock count variance rate
Formül
(|Eksi fark| + |Artı fark|) ÷ Sayılan stok değeri × 100- Eksi fark
- Kayıtta olup rafta olmayan malın maliyet değeri.
- Artı fark
- Rafta olup kayıtta olmayan malın maliyet değeri.
- Sayılan stok değeri
- Sayım kapsamındaki stoğun maliyetle değeri.
- Net fark oranı
- (Artı fark − Eksi fark) ÷ Sayılan stok değeri × 100; tek başına kullanılmaz.
Hesaplayıcı
Kendi rakamlarınızı girin; sonuç anında hesaplanır. Varsayılan değerler aşağıdaki örnek hesabın rakamlarıdır.
Sonuç%2
Örnek hesap
Nasıl yorumlanır, kaç olmalı?
Net fark küçük görünebilir, çünkü eksi ve artı birbirini götürür; gerçek büyüklük ikisinin mutlak toplamıdır. Artı fark iyi haber değildir: rafta olup kayıtta olmayan mal, mal kabulün, iadenin ya da barkodun doğru işlenmediğini gösterir. Farkın nedenini bulma sırası, muhasebe kaydı ve tekrarı önleyen süreç düzeltmeleri sayım farkı rehberinde; bu sayfa hızlı hesap içindir.
Fark brüt marja doğrudan yansır: eksi fark dönem sonu stoğunu düşürür, satılan malın maliyetini artırır. Migros'un 2025 Entegre Faaliyet Raporu'na göre kayıp oranı 2025'te 30 baz puan azaldı; rapor, vadeli alım faizi ve stoklardaki enflasyon düzeltmesi hariç brüt karın 20 baz puan iyileşmesinin ana etkenleri olarak bu azalmayı ve lojistik verimliliğini gösteriyor. Farkın kaynağına dair eldeki Türkiye verisi eskidir: TPF'nin 2018'de aktardığı Sensormatic endeksine göre kayıpların yüzde 34,34'ü dış hırsızlık, yüzde 24,28'i tedarikçi kaynaklı, yüzde 22,95'i çalışan kaynaklı, yüzde 18,43'ü idari hatadan geliyordu.
Hedef kendi sayım geçmişinizden kurulur ve oranın yanında iki ölçü izlenir: artı farkın toplam içindeki payı ve nedeni bulunamayan farkın payı. Mağaza primini farkın büyüklüğüne bağlamak farkın gizlenmesine yol açar; doğru ölçü nedenin bulunma oranıdır. Mindpera'da Mind Stock sayım kapanış raporunda adet farkını, tutar farkını ve fark oranını verir; onaylanan fark Tekdüzen Hesap Planı eşlemesine göre muhasebe fişi olarak aktarılır.
Nerede yanıltır?
- Yalnızca net fark raporlanırsa eksi ve artı farklar birbirini götürür ve ciddi bir kayıt sorunu kabul edilebilir görünür.
- Fark satış fiyatıyla değerlenirse tutar marj oranında şişer; fark ve stok değeri maliyetle hesaplanır.
- Sayım sırasında stok hareketi dondurulmazsa sayım anındaki satış ve sevk fark gibi görünür; bakiye sayım açılırken dondurulur.
- Nedeni kodlanmadan tek hesaba yazılan fark fire, hırsızlık ve kayıt hatasını ayırmaz; aynı fark bir sonraki sayımda yeniden çıkar.
Hesap için gereken veri
- Sayım açılışında dondurulmuş sistem bakiyesi
- Sayım sonucu: ürün, lokasyon, adet, sayım ekibi
- Birim maliyet (fark ve stok değeri için)
- Fark neden kodu: sayım hatası, kayıt hatası, fire, kayıp, transfer hatası, bilinmeyen
Bu KPI'ı hesaplayan Mindpera ürünleri
İlgili rehberler
Sayım farkı bulundu: nedeni nasıl bulunur, nasıl kapatılır
Sayım farkı nasıl kapatılır? Eksi ve artı farkı ayrı okuyun: net %0,63 görünen fark toplamda %6,54 olabilir. Neden analizi, muhasebe kaydı ve kabul bandı.
Stok sayımı nasıl yapılır: mağaza ve depo için adım adım
Market sayımı nasıl yapılır? Hareketi dondurun, her bölgeyi iki kişi saysın, farkı nedensiz kapatmayın. Döngüsel sayımla doğruluk %97-99,5'e çıkar.
Sık sorulan sorular
- Sayım farkı oranı maliyetle mi satış fiyatıyla mı hesaplanır?
- Maliyetle. Fark ve sayılan stok değeri aynı tabanda, maliyetle kurulur; satış fiyatıyla hesaplanan fark marj kadar büyük görünür ve muhasebedeki stok kaydıyla tutmaz. Satış fiyatıyla bakmak yalnızca kaybın ciro karşılığını göstermek için ayrıca yapılabilir.
- Sayım farkı oranı nasıl hesaplanır?
- Eksi ve artı sayım farklarının mutlak toplamı, sayılan stok değerine bölünüp 100 ile çarpılır. 3.000.000 TL'lik stokta 42.000 TL eksi ve 18.000 TL artı fark varsa oran (42.000 + 18.000) ÷ 3.000.000 × 100 = yüzde 2,0'dır. Fark ve stok değeri maliyetle hesaplanır. Net fark oranı ayrıca verilir ama tek başına kullanılmaz.