Başa baş cirosu
Başa baş cirosu, bir mağazanın sabit giderlerini karşılayıp ne kar ne zarar ettiği aylık net satış tutarıdır; sabit giderin katkı marjı oranına bölünmesiyle bulunur.
Diğer adlarıbaşa baş noktası cirosu, kara geçiş cirosu, başabaş satış tutarı, break-even ciro
Formül
Aylık sabit giderler ÷ (Brüt marj − Fire oranı − Değişken gider oranı)- Aylık sabit giderler
- Kira, personel, enerjinin sabit kısmı, amortisman ve mağazaya düşen merkez payı
- Brüt marj
- Net satıştan satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan oran
- Fire oranı
- Fire ve sayım farkı maliyetinin net satışa oranı
- Değişken gider oranı
- Ciroyla birlikte artan giderlerin oranı: kart komisyonu, poşet ve ambalaj, ciroya bağlı prim
Hesaplayıcı
Kendi rakamlarınızı girin; sonuç anında hesaplanır. Varsayılan değerler aşağıdaki örnek hesabın rakamlarıdır.
Sonuç3.000.000 TL
Örnek hesap
Nasıl yorumlanır, kaç olmalı?
Başa baş cirosu, market cirosu ne kadar olmalı sorusunun cevabıdır: sabit bir rakam yoktur, her mağazanın gider yapısına göre ayrı hesaplanır. Katkı marjı oranı inceldikçe gereken ciro yükselir. Halka açık zincirlerde bile net kar marjı incedir: Migros'ta 2025'te yüzde 1,6, BİM'de 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 3,0.
Fire oranı başa baş hesabında doğrudan paydadan düşer. Örnekte fire yüzde 2'den yüzde 3'e çıktığında başa baş cirosu yaklaşık 176.000 TL artıyor; aynı başa baş cirosunu korumak için sabit giderde yaklaşık 30.000 TL tasarruf gerekir. Bu yüzden fire, mağaza karlılığında kira ve personelle aynı masada konuşulur.
Gerçekleşen ciroyla karşılaştırıldığında güvenlik marjı çıkar: (Gerçekleşen ciro − Başa baş cirosu) ÷ Gerçekleşen ciro. Güvenlik marjı daralan mağaza, kapatma ya da format değişikliği kararından önce fire, kira ve personel satırlarına ayrılarak incelenir.
| Bağlam | Değer | Not |
|---|---|---|
| BİM net kar marjı | %3,0 | 2026/1Ç, BİM faaliyet raporu |
| Migros net kar marjı (TMS 29) | %1,6 | 2025, Migros entegre faaliyet raporu |
Nerede yanıltır?
- Brüt marjı katkı marjı sanmak: fire ve ciroya bağlı giderler düşülmeden hesaplanan başa baş cirosu olduğundan düşük çıkar.
- Merkez giderlerini unutmak: bölge ve genel müdürlük payı mağazaya dağıtılmazsa mağaza karlı, zincir zararda görünür.
- Mevsimi yok saymak: aylık başa baş tek bir sayıdır; bayram ve tatil ayları ayrı değerlendirilir.
- Enflasyonda eski gider tabanını kullanmak: kira ve ücret artışından sonra başa baş cirosu yeniden hesaplanır.
Hesap için gereken veri
- Mağaza bazında aylık kira, personel, enerji ve diğer sabit giderler
- Mağaza net satışı ve satılan malın maliyeti
- Fire ve sayım farkı kayıtları
- Ciroya bağlı giderler: kart komisyonu, ambalaj, prim
Bu KPI'ı hesaplayan Mindpera ürünleri
Mind Ops
Market şubelerinin denetimini ve performansını 100'den fazla KPI seti ile yönetin. Denetim, raporlama ve kamera olay takibi aynı ekranda birleşir.
Mind Cost
Rafa satın alınan ürünün maliyeti ile fırında, şarküteride ve mutfakta üretilen ürünün maliyeti aynı modelde hesaplanır; her ikisinde de farkın nereden geldiği kalem kalem görünür.
Mind Space
Şube alanını ve raf metresini müşteri talebine göre esnek yöneterek karlılık odaklı kapasite yönetimi ile gelirlerinizi maksimize edin.
İlgili rehberler
Mağaza satışı nasıl okunur: ziyaretçi, dönüşüm, sepet ve metrekare verimi
Sepet büyüklüğü = net satış ÷ fiş sayısı: 1 milyon TL ve 12.500 fişle 80 TL. Market satışı = ziyaretçi × dönüşüm × sepet; düşen çarpanı bulun.
Kar marjı nasıl hesaplanır: brüt kar, brüt kar marjı ve kar oranı (mark-up) farkı
Kar marjı nasıl hesaplanır? Brüt kar ÷ net satış × 100: 1 milyon TL satış, 620 bin TL SMM ile %38. Mark-up farkı, KDV ve iadede yapılan dört hata.
Sık sorulan sorular
- Market cirosu ne kadar olmalı?
- Sabit bir rakam yoktur; ciro, mağazanın başa baş cirosunun üstünde olmalıdır. Başa baş cirosu aylık sabit giderlerin katkı marjı oranına bölünmesiyle bulunur. 540.000 TL sabit gideri ve yüzde 18 katkı marjı olan bir mağaza için bu tutar ayda 3.000.000 TL'dir. Hedef ciro, başa baş cirosuna istenen kar ve güvenlik payı eklenerek konur.
- Başa baş noktası nasıl hesaplanır?
- Önce katkı marjı oranı bulunur: brüt marj oranından fire oranı ve ciroyla artan değişken gider oranı düşülür. Sonra aylık sabit giderler bu orana bölünür. Brüt marj yüzde 24, fire yüzde 2, değişken gider yüzde 4 ise katkı marjı yüzde 18'dir; 540.000 TL sabit giderde başa baş cirosu 3.000.000 TL olur.
- Fire başa baş cirosunu nasıl etkiler?
- Fire, katkı marjı oranından doğrudan düşer. Örnekte fire oranı yüzde 2'den yüzde 3'e çıktığında katkı marjı yüzde 18'den yüzde 17'ye iner ve başa baş cirosu 3.000.000 TL'den yaklaşık 3.176.000 TL'ye yükselir. Aynı başa baş cirosunu korumak için sabit giderde yaklaşık 30.000 TL tasarruf gerekirdi.
Kaynaklar
- BİM 2026 1. Çeyrek Faaliyet Raporu — 2026-03-31
- Migros 2025 Entegre Faaliyet Raporu (KGK arşivi) — 2025-12-31