Gıda imha oranı
Gıda imha oranı, dönem içinde imha edilen gıda ürünlerinin maliyet tutarının aynı dönemin gıda net satışına oranıdır; bağışlanan ve indirimle satılan ürün imhaya sayılmaz.
Diğer adlarıgıda atığı oranı, imha oranı, gıda atığının satışlara oranı, kayıp/imha oranı
Formül
İmha edilen gıdanın maliyet tutarı ÷ Gıda net satışı × 100- İmha edilen gıdanın maliyet tutarı
- SKT, bozulma, soğuk zincir ve hasar nedeniyle imha edilen gıdanın alış maliyeti
- Gıda net satışı
- Aynı dönemde gıda kategorilerinin KDV hariç, iade düşülmüş satışı
Hesaplayıcı
Kendi rakamlarınızı girin; sonuç anında hesaplanır. Varsayılan değerler aşağıdaki örnek hesabın rakamlarıdır.
Sonuç%0,7
Örnek hesap
Nasıl yorumlanır, kaç olmalı?
Gıda imha oranı, genel fire oranının yalnızca imha edilen gıdayı kapsayan alt kümesidir. Hırsızlık ve kayıt hatası sayım farkında kalır, bu orana girmez. Ayrım önemlidir: imha nedeni bilinen ve sipariş, rotasyon ve indirimle yönetilen kayıptır.
Metriğin tanımı sonucu değiştirir. BİM'in 2024 için açıkladığı yüzde 0,56 tutar bazlıdır. Migros ise gıda imha tonajını gıda tedarik tonajına böler ve 2025 entegre faaliyet raporunda bu oranın 2018 bazına göre yüzde 55,36 azaldığını yazdı. Ucuz ama ağır meyve-sebze ton bazlı metrikte büyük, tutar bazlı metrikte küçük görünür; bu yüzden iki zincirin rakamı yan yana konmaz.
Hedef kendi geçmişinize göre konur ve nedene bölünerek izlenir. Migros'un 2020 raporuna göre imhanın yüzde 80'i sebze-meyveden geliyordu; kategori kırılımı olmayan tek bir oran müdahale edilecek yeri göstermez. Bağışlanan ürün ve SKT indirimiyle satılan ürün imha sayılmaz, ayrı satırda raporlanır.
| Bağlam | Değer | Not |
|---|---|---|
| BİM, gıda atığı ÷ satış (tutar bazlı) | %0,56 | 2024, BİM entegre faaliyet raporu |
| Migros, gıda imha tonajı ÷ gıda tedarik tonajı | 2018 bazına göre −%55,36 | 2025, Migros entegre faaliyet raporu |
| Migros, imhanın sebze-meyveden gelen payı | %80 | Migros 2020 gıda israfı raporu bölümü |
Nerede yanıltır?
- Satış fiyatıyla hesaplamak: imha maliyet kaybıdır; satış fiyatıyla hesaplanan oran marj kadar şişer.
- Ton ve tutar metriklerini karşılaştırmak: iki metrik farklı ürün karmasında farklı sonuç verir.
- Bağış ve indirimli satışı imhaya katmak: kurtarılan ürün imha gibi görünür ve iyileşme gizlenir.
- Tek toplam oranla yetinmek: nedeni ve kategorisi olmayan oran müdahale noktasını göstermez.
Hesap için gereken veri
- İmha fişi: ürün, miktar, maliyet ve neden kodu
- Gıda kategorilerinin net satışı
- Bağış ve SKT indirimi kayıtları (ayrı satır)
- Ağırlık bazlı izleme için ürün kartında net ağırlık
Bu KPI'ı hesaplayan Mindpera ürünleri
Mind Stock
Stok doğruluğunu sayımları ve ay kapanışını bekleyen bir süreç olmaktan çıkarın. Giriş, çıkış, SKT ve karlılık durumunuzu tek ekrandan görün.
Mind Ops
Market şubelerinin denetimini ve performansını 100'den fazla KPI seti ile yönetin. Denetim, raporlama ve kamera olay takibi aynı ekranda birleşir.
İlgili rehberler
Fire oranı nasıl hesaplanır ve kabul edilebilir fire nedir
Fire yüzdesi nedir, nasıl hesaplanır? Fire maliyeti ÷ net satış × 100: 1 milyon TL satışta 18 bin TL fire %1,8. Markette taze %2-5, kuru gıda %0,2-0,8.
SKT, lot ve raf ömrü takibi nasıl kurulur
Markette SKT ve lot takibi: her parti ayrı satırda, çıkış FEFO ile. Mal kabulde raf ömrünün en az %70'i, örnek %25 indirim eşiği ve geri çağırma hazırlığı.
Sık sorulan sorular
- Gıda imha oranı nasıl hesaplanır?
- İmha edilen gıdanın maliyet tutarı, aynı dönemin gıda net satışına bölünüp 100 ile çarpılır. 6.000.000 TL gıda satışı ve 42.000 TL imha maliyeti olan bir mağazada oran yüzde 0,70'tir. Bağışlanan ve indirimle satılan ürün imhaya sayılmaz; imha neden koduyla kaydedilir ki oran nedene bölünebilsin.
- BİM ve Migros'un israf rakamları neden karşılaştırılamaz?
- Farklı metrik kullanıyorlar. BİM gıda atığının satışlara oranını, yani tutar bazlı bir oranı açıklıyor: 2024'te yüzde 0,56. Migros ise gıda imha tonajını gıda tedarik tonajına bölüyor ve bu oranı 2018'den 2025'e yüzde 55,36 düşürdü. Ağır ama ucuz ürün ton bazında büyük, tutar bazında küçük görünür; iki rakam aynı ölçekte okunmaz.
- Gıda imha oranı fire oranıyla aynı mı?
- Değil. Fire oranı bozulma, kırılma, hırsızlık ve kayıt hatasını birlikte kapsar. Gıda imha oranı yalnızca nedeni bilinen ve fiziksel olarak imha edilen gıdayı ölçer; hırsızlık ve kayıt hatası sayım farkında kalır. İki oran ayrı tutulduğunda imha sipariş ve indirimle, sayım farkı ise kayıt ve kontrol süreciyle yönetilir.