Stok bulunurluğu
Stok bulunurluğu, satışta olması gereken mağaza-ürün eşleşmelerinden ölçüm anında satılabilir stoğu olanların payıdır; müşterinin aradığı ürünü bulma olasılığını gösterir.
Diğer adlarırafta bulunurluk, in-stock oranı, stok bulunma oranı, OSA, on-shelf availability
Formül
(Aktif mağaza-ürün eşleşmesi − Stoksuz eşleşme) ÷ Aktif mağaza-ürün eşleşmesi × 100- Aktif mağaza-ürün eşleşmesi
- Mağazanın ürün listesinde satışta olması gereken her ürün; mevsim dışı ve listeden çıkarılan ürünler hariç.
- Stoksuz eşleşme
- Ölçüm anında satılabilir stoğu sıfır olan eşleşme.
- Stoksuzluk oranı
- 100 − Stok bulunurluğu.
Hesaplayıcı
Kendi rakamlarınızı girin; sonuç anında hesaplanır. Varsayılan değerler aşağıdaki örnek hesabın rakamlarıdır.
Sonuç%93,5
Örnek hesap
Nasıl yorumlanır, kaç olmalı?
Stok bulunurluğu satışın ön koşuludur: rafta olmayan ürün satılmaz ve bu kayıp hiçbir satış raporunda görünmez. Kaybın büyüklüğünü uluslararası ölçümler gösterir; kıyas tablosundaki GMA (2002) ve Corsten ve Gruen (2004) değerleri bunun içindir. Türkiye için güncel ve kamuya açık bir ölçüm yoktur; bu yüzden hedef zincirin kendi geçmişinden kurulur.
Sistem stoğuyla yapılan ölçüm kayıtta görünen ama rafta olmayan malı (hayalet stok) görmez; stok doğruluk oranı düşükse bulunurluk olduğundan iyi görünür. En ucuz sinyal satış verisindedir: sistem stoğu pozitifken normalde düzenli satan ürünün satışı birkaç gün sıfırsa ürün büyük olasılıkla rafta yoktur. Kampanya dönemleri ayrıca izlenir; ECR Europe'un 2003 çalışmasına göre kampanyadaki ürünlerde stoksuzluk normal ürünlerin yaklaşık iki katıdır.
Hedef tek bir sayı değildir; ürün grubuna göre kurulur. En çok satan ve kampanyalı ürünlere yüksek, uzun kuyruğa daha düşük hedef verilir; hedef, emniyet stoğunun maliyetiyle ve kendi geçmişinizin çeyreklik bandıyla birlikte belirlenir. Mindpera'da Mind Send eşiğin altına düşen mağaza için ikmal önerisi üretir ve karşılanmayan talep raporunda hangi mağazada hangi ürünün eksik kaldığını gösterir; Mind Stock kayıt doğruluğunu sayım farkı analiziyle izler.
| Bağlam | Değer | Not |
|---|---|---|
| Rafta stoksuzluk, dünya ortalaması (GMA 2002) | %8,3 | Avrupa %8,6; 29 ülke, 71.000'i aşkın tüketici. Pygmalios 2026 aktarımı. |
| Stoksuzluğun satış kaybı etkisi, hızlı tüketim (HBR 2004) | Satışın yaklaşık %4'ü | Corsten ve Gruen; Pygmalios 2026 aktarımı. |
Nerede yanıltır?
- Aktif ürün listesi yazılı olmazsa mevsim dışı ürünler paydaya girer ve oran düşük görünür; stoksuz ürünü listeden çıkarmak da oranı yapay olarak yükseltir.
- Sistem stoğuyla ölçüm hayalet stoğu görmez; kayıt doğruluğu düşük mağazada bulunurluk iyimser çıkar.
- Gün sonu ölçümü gün içinde boşalıp akşam ikmalle dolan rafı görmez; hızlı dönen ürünlerde gün içi ölçüm yapılır.
- Zincir ortalaması en çok satan ürünlerdeki boşluğu saklar; oran ürün grubu ve mağaza kırılımında raporlanır.
Hesap için gereken veri
- Mağaza bazında aktif ürün listesi (asortiman) ve listeden çıkış tarihleri
- Günlük ya da saatlik stok bakiyesi, mağaza-ürün kırılımında
- Satış satırı: satış hızı ve sıfır satış sinyali için
- Raf denetim kayıtları ve kampanya takvimi
Bu KPI'ı hesaplayan Mindpera ürünleri
Mind Send
Sevkiyatlarınızı yönetilebilir hale getirin. Depodan şubeye sevk, şubeler arası transfer ve ilk dağıtım kararı talep tahminiyle birlikte üretilir.
Mind Stock
Stok doğruluğunu sayımları ve ay kapanışını bekleyen bir süreç olmaktan çıkarın. Giriş, çıkış, SKT ve karlılık durumunuzu tek ekrandan görün.
İlgili rehberler
Sipariş karşılama oranı ve servis seviyesi nasıl hesaplanır
Sipariş karşılama oranı satır, adet ve sipariş bazında ayrı çıkar: aynı haftada %94, %98 ve %81. Servis seviyesi farkı, kayıp satış ve market hedef bandı.
Emniyet stoğu nedir, nasıl hesaplanır ve yeniden sipariş noktası nasıl bulunur
Emniyet stoğu hesaplama: Z × σ × √tedarik süresi ve yeniden sipariş noktası formülü. Örnekte 179 adet; servis %95'ten %99'a çıkınca stok %41 artar.
Sık sorulan sorular
- Stok bulunurluğu nasıl hesaplanır?
- Satışta olması gereken mağaza-ürün eşleşmelerinden stoğu olanların sayısı, toplam eşleşmeye bölünüp 100 ile çarpılır. 24.000 aktif eşleşmenin 1.560'ında stok yoksa bulunurluk (24.000 − 1.560) ÷ 24.000 × 100 = yüzde 93,5'tir. Aktif ürün listesi yazılı olmalıdır; mevsim dışı ürünler paydaya girmez. Sonuç ürün grubu ve mağaza kırılımında raporlanır.
- Stok bulunurluğu kaç olmalı?
- Hedef ürün grubuna göre kurulur: en çok satan ve kampanyalı ürünlere yüksek, uzun kuyruğa daha düşük hedef verilir. Bağlam için GMA'nın 2002 küresel araştırmasında rafta stoksuzluk ortalaması yüzde 8,3'tür; yani ortalama bulunurluk yüzde 92 civarındadır. Hedef, emniyet stoğunun maliyeti ve kendi geçmişinizin çeyreklik bandıyla birlikte belirlenir.
- Sistemde stok varken ürün neden rafta yok?
- Kayıt ile fiziksel durum ayrışmıştır: ürün arka depoda kalmış, kaybolmuş, yanlış barkodla satılmış ya da mal kabul hatalı işlenmiştir. Buna hayalet stok denir ve sistem stoğuyla ölçülen bulunurluğu olduğundan iyi gösterir. Sistem stoğu pozitifken satışı birkaç gün sıfır olan ürün raf kontrolüne alınır; kalıcı çözüm kayıt doğruluğunu yükseltmektir.