Sipariş karşılama oranı ve servis seviyesi nasıl hesaplanır
Kimin içinZincir market tedarik zinciri ve depo ekibi, satın alma, şube operasyonu
"Servis seviyemiz yüzde 98" cümlesi çoğu işletmede doğrudur ve çoğu müşteri buna katılmaz. Sebebi ölçünün seçimidir: adet bazlı hesapta yüzde 98 çıkan bir işletmede, sipariş bazlı hesapta oran yüzde 80'e düşebilir. Müşteri — zincir markette çoğu zaman depodan mal isteyen şube — adedi değil siparişi hisseder. Bu rehber üç ölçüyü ayırıyor, servis seviyesiyle farkını gösteriyor ve kayıp satışın nasıl ölçüleceğini anlatıyor.
Üç ölçü, üç farklı sayı
Karşılama oranı taban seçimine göre değişir ve aradaki fark küçük değildir. Aynı dönemin verisiyle üç ölçü on beş puan farkla çıkabilir.
Satır bazlı ölçü operasyonel yükü anlatır: kaç kalem eksik gitti. Adet bazlı ölçü hacmi anlatır ve genellikle en yüksek çıkan ölçüdür, çünkü büyük hacimli kalemler tamamsa oranı yukarı çeker. Sipariş bazlı ölçü ise müşterinin deneyimini anlatır: siparişinin tamamı geldi mi.
Doğru ölçü kullanım amacına bağlıdır ama tek bir ölçü seçilecekse sipariş bazlı olmalıdır. Diğer ikisi iyi haber üretmeye eğilimlidir ve bu, sorunun geç fark edilmesine yol açar.
- Satır bazlı karşılama
Tam karşılanan satır ÷ Toplam sipariş satırı × 100- Adet bazlı karşılama
Sevk edilen adet ÷ Talep edilen adet × 100- Sipariş bazlı karşılama
Eksiksiz karşılanan sipariş ÷ Toplam sipariş × 100- Stoksuzluk oranı
Stoksuz SKU-gün ÷ Toplam SKU-gün × 100
Üç ölçüyü de tutun ama panoya sipariş bazlı olanı koyun. Diğer ikisi kök neden analizinde kullanılır: satır bazlı hangi kalemlerin, adet bazlı hangi hacmin sorunlu olduğunu söyler.
Servis seviyesi ile karşılama oranı aynı şey değildir
İki kavram sürekli birbirinin yerine kullanılır ve bu, emniyet stoğu hesabını doğrudan bozar.
Servis seviyesi bir hedeftir ve olasılık ifade eder: tedarik süresi boyunca stoksuz kalmama ihtimali. Emniyet stoğu formülündeki Z katsayısı bu hedeften gelir. Karşılama oranı ise gerçekleşendir ve geçmişi ölçer.
İkisi arasında sabit bir dönüşüm yoktur. Yüzde 95 servis seviyesi hedefiyle çalışan bir ürün, talebin dağılımına ve stoksuzluk süresine göre yüzde 97 de yüzde 99,5 de karşılama oranı üretebilir. Servis seviyesi "kaç döngüde bir stoksuz kalırım", karşılama oranı "talebin yüzde kaçını karşıladım" sorusunu yanıtlar.
| Servis seviyesi | Sipariş karşılama oranı | |
|---|---|---|
| Ne ifade eder | Hedef, olasılık | Gerçekleşen, sonuç |
| Zaman ekseni | İleriye dönük | Geçmiş dönem |
| Neyi ölçer | Stoksuz kalmama ihtimali | Karşılanan talep payı |
| Nerede kullanılır | Emniyet stoğu hesabı | Performans raporu, müşteri taahhüdü |
| Tipik değer | %90 - %99 (ürün grubuna göre) | %94 - %99 (adet bazlı) |
Kayıp satış: raporda görünmeyen sayı
Karşılanamayan talebin en sinsi tarafı, kaydının olmamasıdır. Rafta olmayan ürünü isteyen müşteri hiçbir sisteme satır yazmaz; satış kaybı yalnızca olmayan bir satış olarak var olur.
Bu yüzden kayıp satış tahmin edilir. En pratik yöntem stoksuz geçen günleri işaretleyip o ürünün normal günlük satış hızıyla çarpmaktır. Sonuç kesin değildir ama sıfır varsaymaktan çok daha doğrudur.
İkinci etki ikame ve terk davranışıdır. Müşterilerin bir kısmı benzer ürüne geçer — bu satış kaybı değildir, marj kaybı olabilir. Bir kısmı siparişi erteler, bir kısmı rakibe gider. Kategori bazında bu üç oranın kabaca bilinmesi, stoksuzluğun gerçek maliyetini ortaya çıkarır.
- Tahmini kayıp satış (adet)
Stoksuz gün sayısı × Normal günlük satış hızı- Kayıp brüt kar
Tahmini kayıp adet × Birim brüt kar × (1 − İkame oranı)- Düzeltilmiş talep
Gerçekleşen satış + Tahmini kayıp satışTalep tahmini bu seri üzerinden yapılmalı; ham satış serisi stoksuzluğu talep düşüşü sanır.
Talep tahmini için ham satış serisi değil düzeltilmiş talep serisi kullanılmalıdır. Aksi halde stoksuzluk talep düşüşü olarak okunur, sipariş azaltılır ve stoksuzluk kalıcı hale gelir.
Hedef bandı belirlemek
Yüzde 100 karşılama hedefi yanlıştır: son birkaç puan, emniyet stoğunu katlayarak artırdığı için maliyeti getirisinin çok üzerindedir.
Doğru yaklaşım ürün grubuna göre hedef koymaktır. ABC-XYZ sınıflandırması bu hedefin doğal tabanıdır: A grubunda yüksek, C grubunda düşük karşılama hedeflenir ve bu bilinçli bir tercihtir.
Hedef müşteri taahhüdüne dönüşüyorsa hangi ölçüyle ölçüldüğü sözleşmede yazmalıdır. "Yüzde 98 servis seviyesi" taahhüdü, adet bazlı mı sipariş bazlı mı olduğu yazılmadığında iki taraf için iki farklı anlama gelir.
- Üç ölçüyü de hesaplayınSatır, adet ve sipariş bazlı. Panoya sipariş bazlı olan çıkar, diğer ikisi kök neden için tutulur.
- Stoksuz günleri işaretleyinSKU-mağaza-gün kırılımında stoksuzluk kaydı tutulur. Bu kayıt olmadan kayıp satış hesaplanamaz.
- Talep serisini düzeltinTahmin modeline ham satış değil, kayıp satış eklenmiş düzeltilmiş talep verilir.
- Hedefi ABC-XYZ grubuna bağlayınTek bir hedef bütün ürünlere uygulanmaz; C grubunda yüksek hedef, getirisinden pahalı emniyet stoğu üretir.
- Taahhütte ölçüyü yazınMüşteriye verilen servis taahhüdünde hangi tabanın kullanıldığı sözleşmede açıkça belirtilir.
| Grup | Sipariş bazlı hedef | Adet bazlı karşılık | Gerekçe |
|---|---|---|---|
| A - kritik / sözleşmeli | %97 - %99 | %99+ | Kaybı doğrudan müşteri ilişkisine yazılır |
| A - standart | %93 - %96 | %98 - %99 | Yüksek ciro payı |
| B | %88 - %93 | %95 - %97 | Dengeli |
| C | %80 - %88 | %90 - %94 | Stok maliyeti getirisini aşar |
| Yeni ürün | Hedef konmaz | — | Talep verisi yok, tahmin güvenilmez |
Sık sorulan sorular
- Sipariş karşılama oranı nasıl hesaplanır?
- Üç tabanda hesaplanır. Satır bazlı: tam karşılanan satır ÷ toplam satır. Adet bazlı: sevk edilen adet ÷ talep edilen adet. Sipariş bazlı: eksiksiz karşılanan sipariş ÷ toplam sipariş. Aynı dönemde bu üç ölçü on beş puan farkla çıkabilir.
- Servis seviyesi ile sipariş karşılama oranı arasındaki fark nedir?
- Servis seviyesi ileriye dönük bir hedeftir ve stoksuz kalmama olasılığını ifade eder; emniyet stoğu formülündeki Z katsayısı buradan gelir. Karşılama oranı geçmişi ölçer ve talebin yüzde kaçının karşılandığını söyler. Aralarında sabit bir dönüşüm yoktur.
- Hangi karşılama ölçüsü kullanılmalı?
- Panoda sipariş bazlı olan. Adet bazlı ölçü büyük hacimli kalemler tamamsa oranı yukarı çeker ve iyi haber üretmeye eğilimlidir. Müşteri adedi değil siparişini hisseder; sipariş bazlı ölçü her zaman en düşük ve en dürüst olanıdır.
- Kayıp satış nasıl hesaplanır?
- Stoksuz geçen gün sayısı, ürünün normal günlük satış hızıyla çarpılır. Kayıp brüt kar için sonuç birim brüt karla çarpılıp ikame oranı düşülür: müşterilerin bir kısmı benzer ürüne geçtiği için o kısım tamamen kayıp değildir.
- Karşılama oranı hedefi kaç olmalı?
- Ürün grubuna göre değişir. Sipariş bazında A grubu kritik ürünlerde yüzde 97-99, standart A grubunda 93-96, B grubunda 88-93, C grubunda 80-88 yeterlidir. Yüzde 100 hedefi yanlıştır: son puanlar emniyet stoğunu katlayarak artırır.