Market cirosunun yüzde kaçı kar olur? Zincir marketlerde brüt, FAVÖK ve net marj

Brüt marj, FAVÖK marjı ve net marj arasındaki fark nedir?

Brüt marj ürünün kendisinden kalan paydır: net satıştan satılan malın maliyeti düşülür ve sonuç net satışa bölünür. Kira, personel, enerji ve lojistik bu hesaba girmez. Markette brüt marj fiyat ve satın alma kararlarının sonucudur; tedarikçi iskontoları, fiyat farkı faturaları ve fire burada görünür.

FAVÖK (faiz, amortisman ve vergi öncesi kar) marjı, brüt kardan mağaza ve merkez giderleri düşüldükten sonra kalan faaliyet karını gösterir. Zincirlerin operasyonel verimliliği en iyi bu marjda karşılaştırılır, çünkü finansman yapısı ve yatırım takvimi farkını dışarıda bırakır.

Net kar marjı, amortisman, finansman gideri, enflasyon muhasebesi etkisi ve vergi dahil bütün kalemlerden sonra kalan kardır. Hissedarın gördüğü sayıdır ama operasyonel performansı tek başına anlatmaz: aynı FAVÖK marjıyla çalışan iki zincirin net marjı borçluluk ve TMS 29 etkisi yüzünden farklı çıkar.

Brüt marj

(Net satış − Satılan malın maliyeti) ÷ Net satış × 100

FAVÖK marjı

(Brüt kar − Amortisman hariç faaliyet giderleri) ÷ Net satış × 100

Net kar marjı

Dönem net karı ÷ Net satış × 100

Net satış KDV hariç ve iade düşülmüş tutardır. KDV dahil ciroyla hesaplanan marj olduğundan düşük çıkar.

Halka açık zincir marketlerin marjları kaç?

Türkiye'de marjını düzenli açıklayan zincirler borsada işlem gören BİM, ŞOK ve Migros'tur; A101 halka açık değildir ve faaliyet raporu yayımlamaz. Aşağıdaki tablo şirketlerin faaliyet raporlarından ve Migros'un çeyrek brüt marjı için bir aracı kurum değerlendirmesinden alındı. Dönemler farklı olduğu için her satır kendi dönemiyle okunur.

Tablodan üç sonuç çıkar. Birincisi, brüt marj formata göre değişir: indirim modelindeki BİM'de yüzde 18,9, daha geniş çeşitli Migros'ta 2025'in son çeyreğinde yüzde 23,9. İkincisi, FAVÖK marjı yüzde 1,9 ile yüzde 6,6 arasında, net marj yüzde 3'ün altındadır. Üçüncüsü, brüt marjdaki birkaç puanlık fark faaliyet giderleriyle kapanır; yüksek brüt marj yüksek net marj anlamına gelmez.

ŞOK'un dokuz aylık net marjı tabloya alınmadı; güncel değer şirketin Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bildirdiği finansal tablolardan okunur. Mağaza sayıları ve marjlar çeyreklik güncellenir.

Ciro kara giden yolda nerede erir?

Brüt kar ile net kar arasındaki mesafe markette kalem kalem kapanır: mağaza personeli, kira, enerji, depo ve araç maliyeti, merkez giderleri, amortisman ve finansman. Fire ve sayım farkı ise brüt kar satırını doğrudan düşürür ve çoğu raporda satılan malın maliyetinin içinde kaybolur.

Net marjı yüzde 2 civarında olan bir işte fire etkisi orantısızdır. Migros 2025 entegre faaliyet raporunda kayıp oranındaki 30 baz puanlık iyileşmeyi brüt kardaki artışın ana etkeni olarak yazdı. Aşağıdaki örnek aynı hesabın bir mağaza ölçeğinde nasıl göründüğünü gösterir.

Enflasyon muhasebesi (TMS 29) market marjını nasıl etkiler?

Türkiye'de halka açık şirketler yüksek enflasyon döneminde finansal tablolarını TMS 29 (Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama) standardına göre düzeltir. ŞOK'un dokuz aylık marjları ve Migros'un 2025 net marjı bu esasla açıklandı. Düzeltme geçmiş dönem rakamlarını bugünün satın alma gücüne taşır; bu yüzden düzeltilmiş ve düzeltilmemiş marj yan yana konmaz.

Migros 2025 entegre faaliyet raporu iki etkiyi brüt marjı etkileyen kalemler arasında sayar: stoklardaki enflasyon düzeltmesi ve vadeli alımdaki faiz. Ucuz alınmış eski stok bugünün fiyatıyla satıldığında tarihi maliyetle hesaplanan marj yüksek görünür; düzeltme bu farkı ortadan kaldırır.

Kendi marketiniz için pratik sonuç şudur: yönetim raporunda marj, satılan malın maliyeti son alış maliyetiyle hesaplanarak da gösterilir. Ortalama maliyetle hesaplanan marj geçmişin ucuz stokunu taşır ve yüksek enflasyonda fiyat kararını yanıltır. Bu ayrım ağırlıklı ortalama maliyet rehberinde ayrıntılı anlatılır.

TMS 29 muhasebe uygulaması mali müşavir ve bağımsız denetçiyle yürütülür; bu bölüm yalnızca yönetim raporlamasındaki etkisini anlatır.

Kendi market marjınızı hangi veriden hesaplarsınız?

Tek mağazalı bir market ile zincirin marjı doğrudan karşılaştırılmaz: zincirin FAVÖK'üne merkez, depo ve lojistik giderleri de girer; tek mağazada bu kalemler ya yoktur ya da sahibinin emeğinde gizlidir. Karşılaştırma aynı tanımla, aynı giderler aynı satıra yazılarak yapılır.

1. Net satışı sabitleyinPOS satışından KDV, iade ve iskonto düşülür. Kasa farkı ve iptaller ayrı satırda tutulur.
2. Satılan malın maliyetini tam yazınAlış faturasına fiyat farkı faturaları, tedarikçi iskontoları ve dağıtılan alım giderleri eklenir. Fire ve sayım farkı ayrı satırda gösterilir.
3. Mağaza giderlerini ayırınKira, personel, enerji ve mağazaya ait diğer giderler mağaza bazında yazılır; merkez ve depo giderleri tanımlı bir anahtarla dağıtılır.
4. Üç marjı aynı raporda gösterinBrüt marj, mağaza katkısı ve FAVÖK aynı sayfada durur; kullanılan tanım başlıkta yazılır.
5. Aylık değil haftalık bakınFire ve fiyat farkı etkisi haftalık okunur; ay sonunda görülen marj kaybı artık düzeltilemez.

Mindpera'da market marjı nasıl hesaplanır ve izlenir?

Mind Cost modülünde ağırlıklı ortalama maliyet ile son alış maliyeti aynı satırda ayrı alanlar olarak tutulur; brüt marj, net marj ve indirim sonrası marj iki yöntem için ayrı hesaplanır. Navlun ve benzeri masraflar tanımlı anahtarla ürüne dağıtılır, maliyet farkı parti, masraf kalemi ve kur etkisine ayrılır.

Geçmiş dönemin marjını veritabanı tanımlı formülle hesaplar; aynı rapor iki kez alındığında aynı sayı gelir. Ajanlar son alış maliyeti eşiği aşan ürünü bulur, fiyatlama sorumlusuna görev açar ve fiyat güncellenene kadar takip eder. Mind Ops aynı veriden mağaza günlük karnesini ve giderlerdeki anomalileri çıkarır.

• Mind Cost: iki maliyet yöntemi yan yana, marj raporu ve fiyat güncelleme önerisi listesi.
• Mind Ops: mağaza günlük karnesi, mağaza giderleri ve anomali tespiti.
• Mind Stock: fire ve sayım farkı ayrı hareket tipi olarak tutulur; fire oranı eşik aşımında uyarı üretir.

Satış, alış ve gider verisi ERP ile kasa sistemleri arasında dağınıksa kurulumda tek modele taşınır.