Mağazalar arası transfer nasıl yapılır ve hangi durumda kazandırır?

Mağazalar arası transfer hangi durumda kazandırır?

Envanter yönetimi literatüründe aynı kademedeki lokasyonlar arasındaki stok hareketine yatay transfer denir. European Journal of Operational Research'te 2011'de yayımlanan derleme iki kullanımı ayırır: stoğu önceden belirlenmiş zamanlarda yeniden dağıtan proaktif transfer ve eldeki stokla karşılanamayan talebi karşılamak için yapılan reaktif transfer. Zincir markette ikisi de vardır: haftalık dengeleme turu proaktif, akşam boşalan süt rafı için komşu mağazadan mal istemek reaktiftir.

Markette transferi dört durum haklı çıkarır. Birincisi raf ömrüdür: son tüketim tarihi yaklaşan ürün vericide satılamayacaksa, satılabileceği mağazaya taşınması imha zararını önler. İkincisi kampanya ve aktüel üründür: dönem boyunca bir kez dağıtılan ve depodan yeniden gelmeyen ürün, satmayan mağazadan satan mağazaya ancak transferle geçer. Üçüncüsü depoda olmayan üründür: tedarikçi gecikmişse alıcı mağazanın tek kaynağı başka bir mağazadır. Dördüncüsü mağaza kapanışı ya da tadilattır; stok çevre mağazalara dağıtılır.

Transferin maliyet ürettiği durum da açıktır. Depo, alıcı mağazanın açığını birkaç gün içinde zaten kapatacaksa ve vericideki mal tam fiyatla satılacaksa, transfer yalnızca zamanlamayı değiştirir ve sefer, elleçleme ve kayıt maliyeti ekler. Bu durumda doğru hamle depodan ek sevk ya da sevkiyatı öne çekmektir.

Transfer kazancı ve başabaş miktarı nasıl hesaplanır?

Transfer kararı üç kalemin karşılaştırmasıdır. Birincisi alıcıda kurtarılan brüt kardır: mal gelmeseydi alıcı mağazanın bir sonraki sevkiyata kadar karşılayamayacağı talep. Bu talebin tamamı kayıp değildir, çünkü boş rafla karşılaşan müşterinin bir kısmı başka marka ya da başka boy alır. GMA, FMI ve CIES'in 2002'de yayımladığı küresel raf boşluğu araştırmasına göre stoksuzlukla karşılaşan tüketicinin ortalama yüzde 31'i başka mağazaya gider, yüzde 9'u hiç satın almaz; hesapta kayıp satış payı için alt sınır olarak yüzde 40 kullanılabilir.

İkincisi vericide önlenen zarardır: transfer edilmeseydi vericide indirime girecek ya da imha edilecek malın zararı. Vericinin tam fiyatla satacağı mal bu hesaba girmez, çünkü o mal zaten transfer edilmemelidir. Üçüncüsü transfer maliyetidir ve iki parçalıdır: her transferde bir kez oluşan sabit kısım (araç payı, belge, kabul sayımı) ve adet başına değişen kısım (toplama, paketleme, rafa yerleştirme).

Sabit kısım başabaş miktarını belirler. Mevcut bir rotanın dönüş seferine eklenen transferde sabit maliyet düşüktür ve az adet bile kazandırır; ayrı araç çıkarılan transferde sabit maliyet yüksektir ve ancak büyük miktarda anlam kazanır. Bu yüzden aynı ürün, aynı iki mağaza arasında bir gün kazandırır, ertesi gün kaybettirir.

Alıcıda kurtarılan brüt kar

min(Transfer miktarı, Alıcı açığı) × Kayıp satış payı × Birim brüt kar

Vericide önlenen zarar

İndirime gidecek adet × Adet başı indirim zararı + İmha edilecek adet × Birim maliyet

Transfer maliyeti

Sabit maliyet + Transfer miktarı × Birim değişken maliyet

Başabaş miktarı

Sabit maliyet ÷ (Birim kazanç − Birim değişken maliyet)Birim kazanç = (Alıcıda kurtarılan brüt kar + Vericide önlenen zarar) ÷ Transfer miktarı

Kayıp satış payını yüzde 40'ın üzerinde almak ancak kendi verinizle mümkündür: boş raf saatlerinde benzer ürünlerin satışı artmıyorsa müşteri ikame etmiyor demektir. Kayıp satışın ölçümü raf boşluğu rehberinde anlatılır.

Verici ve alıcı mağaza nasıl seçilir?

Verici seçiminin ölçüsü stok gün sayısıdır, ama tek başına değil: kalan satış penceresiyle karşılaştırılır. Stok gün sayısı satış penceresinden uzunsa aradaki fark fazla stoktur ve transfer adayıdır. Vericiden yalnızca bu fazla alınır; vericinin kendi satabileceği malı almak, alıcıdaki açığı vericiye taşır ve birkaç gün sonra ters yönlü ikinci bir transfer doğurur.

Alıcı seçiminin ölçüsü bir sonraki sevkiyata kadarki açıktır: satış hızı ile sevkiyata kalan gün çarpılır, eldeki ve yoldaki stok düşülür. Açığı olan birden fazla mağaza varsa önce satış hızı yüksek, rota üzerinde olan ve raf kapasitesi yeten mağaza seçilir. Taze üründe varışta kalan raf ömrü, alıcının o miktarı satma süresinden uzun olmalıdır; aksi halde imha yalnızca bir mağazadan diğerine taşınır.

Satış hızı son günlerin ortalamasıyla ölçülür ama stoksuz geçen günler hesaptan çıkarılır. Rafı boş kalmış bir mağazanın satışı düşük görünür ve sistem onu yanlışlıkla verici sayar.

Stok gün sayısı

Eldeki stok ÷ Ortalama günlük satış

Verici fazlası

Eldeki stok − Ortalama günlük satış × Kalan satış penceresi (gün)

Alıcı açığı

Ortalama günlük satış × Sonraki sevkiyata kalan gün − Eldeki stok − Yoldaki stok

Transfer miktarı

min(Verici fazlası, Alıcı açığı, Alıcının boş raf ve depo kapasitesi)Sonuç koli katına aşağı yuvarlanır; başabaş miktarının altındaysa transfer açılmaz.

• Aynı ürün aynı dönemde vericiye geri dönmez; geri transfer yasağı sistemde kural olarak durur
• Vericinin rafta görünmesi gereken asgari stok transferle bozulmaz
• Alıcı, transfer gelene kadar aynı ürün için depodan ayrı sevk almaz; aynı açık iki kez kapatılmaz
• Kampanya ürününde verici, kampanyanın kendi mağazasındaki satış eğrisi okunmadan seçilmez; ilk günlerin yavaşlığı her zaman fazla stok demek değildir

Taze üründe ve kuru gıdada transfer kuralı neden farklı?

Taze üründe transferin değeri zamanla hızla düşer. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nin 27. maddesine göre son tüketim tarihi geçmiş gıda güvenilir olmayan gıda kabul edilir; 5996 sayılı Kanun'un 21. maddesi de güvenilir olmayan gıdanın piyasaya arz edilemeyeceğini söyler. Bu yüzden taze üründe transferin sınırı takvimle çizilir: varışta kalan raf ömrü alıcının satış süresine yetmiyorsa transfer yapılmaz, indirim vericide uygulanır.

Taze üründe taşıma koşulu da maliyetin parçasıdır. Soğuk zincir ürünü, depo-mağaza sevkiyatında olduğu gibi transferde de kendi sıcaklık rejiminde taşınır; soğutmasız araçla yapılan kısa bir transfer, kurtarmaya çalıştığı malı riske atar. Bu nedenle taze ürün transferi, o mağazalardan geçen soğutmalı rotanın dönüş seferine planlanır.

Kuru gıdada tablo terstir. Raf ömrü aylarla ölçülür, verici fazlası zamanla tam fiyatla satılır ve depo ikmali genellikle birkaç gün içinde gelir. Vericide önlenen zarar sıfıra yaklaştığı için transferin bütün yükü alıcıdaki kayıp satışa biner; aşağıdaki örnek bunu gösterir.

Transfer süreci: talepten stok kaydına altı adım

Transferin fiziksel işi kısadır, kayıt işi uzundur. Mal vericiden çıktığı an ile alıcıda okutulduğu an arasında ürün iki mağazanın da rafında değildir ve sistemde ayrı bir durumda, yolda stokta durmalıdır. Yolda stok tanımlı değilse mal ya iki mağazada birden ya da hiçbirinde görünür.

Vergi Usul Kanunu'nun 230. maddesine göre mal, bir mükellefin birden çok iş yeri ile şubeleri arasında taşındığında da gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanır ve irsaliyede malın nereye ve kime gönderildiği belirtilir. İrsaliye transferin hem yasal belgesi hem de alıcıdaki kabulün karşılaştırılacağı listedir.

1. TalepTransfer önerisi verici fazlası ve alıcı açığından üretilir ya da mağaza talep açar. Talepte ürün, miktar, verici, alıcı ve gerekçe kodu (son tüketim tarihi, kampanya, depoda yok, kapanış) yer alır.
2. OnaySevkiyat planlamacısı başabaş miktarını ve rotayı kontrol eder; satırı onaylar, reddeder ya da miktarı değiştirir. Onaysız transfer mağazadan çıkmaz.
3. ToplamaVerici, ürünü okutarak toplar. Toplanan miktar onaylanan miktardan azsa fark toplama anında kaydedilir; kağıda yazılıp sonra girilen miktar farkın ilk kaynağıdır.
4. Çıkış ve taşımaÇıkış kaydı sevk irsaliyesiyle aynı anda yapılır; mal vericinin stoğundan düşer ve yolda stoğa geçer. Taze ürün kendi sıcaklık rejimindeki araçla gider.
5. Mal kabulAlıcı her ürünü okutarak sayar ve irsaliyeyle karşılaştırır. Eksik, fazla ya da hasarlı ürün kabul anında neden koduyla kaydedilir; irsaliyedeki miktar okunmadan kabul edilmez.
6. Stok kaydıKabul edilen miktar yolda stoktan alıcının satılabilir stoğuna geçer. Kabul farkı vericiye ve sevkiyat ekibine aynı gün döner; yolda stokta belirlenen süreyi aşan transfer uyarı üretir.

Transfer bir alım değildir; mal vericideki maliyetiyle taşınır. Transferi yeni bir maliyetle mal girişi gibi işleyen sistemler alıcıdaki ortalama maliyeti bozar; bu konu ağırlıklı ortalama maliyet rehberinde anlatılır.

Transferde stok kaydı hataları nereden çıkar?

Transfer, kaydı iki mağazada birlikte değiştiren harekettir ve iki tarafın da işlemi tamamlamasını gerektirir. Hata bir tarafta kaldığında sayımda iki mağazada ters yönlü iki fark görünür: birinde eksi, diğerinde artı. Bu çift, kaybın değil kayıt hatasının işaretidir ve sayım farkı rehberindeki barkod karışıklığı çiftine benzer.

Tablonun ortak dersi, transfer farkının sayım gününü beklememesidir. Çıkış ve kabul aynı gün karşılaştırılırsa fark iki mağaza ve tek bir irsaliye üzerinde, nedeni henüz hatırlanırken bulunur; sayımda bulunursa iki mağazanın aylık farkına karışır ve nedeni kaybolur.

Transfer hangi göstergelerle izlenir?

Transferin karnesi iki soruya cevap verir: transfer edilen mal gerçekten satıldı mı ve kayıt iki tarafta tuttu mu. İlk soru transfer sonrası satış oranıyla, ikincisi kabul farkı ve yolda bekleme süresiyle ölçülür. Geri transfer oranı karar kuralının sağlığını gösterir: aynı ürünün kısa sürede geri dönmesi, vericinin yanlış seçildiğinin kanıtıdır.

Transfer maliyetinin kurtarılan değere oranı, transfer politikasının bütününü ölçer. Oran yüzde 100'e yaklaşıyorsa transferler kendini zar zor çıkarıyordur; bu durumda başabaş miktarı yükseltilir ya da ayrı araçla transfer istisnaya bırakılır.

Mindpera'da transfer önerisi Mind Send'de üretilir: ölü stok tutan şube ile satış hızı yüksek şube eşleştirilir, transfer maliyeti öneriye dahil edilir ve satır planlamacının onayından geçmeden sevke gitmez; öneriden sapıldıysa kimin, ne zaman, hangi gerekçeyle saptığı kayıtlıdır. Mind Stock'ta raf, yolda ve depo stoğu ayrı görünür; giriş, çıkış ve sayım hareketleri günlük karşılaştırıldığı için transfer kaynaklı fark sayım gününü beklemeden ürün ve mağaza kırılımında görünür.

Transfer sonrası satış oranı

Alıcıda satış penceresi içinde satılan transfer adedi ÷ Transfer edilen adet × 100

Transfer kabul farkı oranı

|Çıkış adedi − Kabul adedi| ÷ Çıkış adedi × 100

Ortalama yolda bekleme süresi

Σ (Kabul zamanı − Çıkış zamanı) ÷ Transfer sayısı

Geri transfer oranı

Belirlenen gün içinde vericiye geri dönen transfer satırı ÷ Toplam transfer satırı × 100

Maliyetin kurtarılan değere oranı

Toplam transfer maliyeti ÷ (Kurtarılan brüt kar + Önlenen zarar) × 100

Transfer, sevk ve mal kabul verisi ERP ile depo sistemi arasında dağınıksa kurulumu ekibimiz yapar; hareketler tek veri modeline bağlanır.